CMK TANITIM
Tarih: 25.09.2023 | Okunma Sayısı:
1329
01.12.1992 tarihinde yürürlüğe giren 3842 sayılı
değişik yasayla CMUK’ta yapılan değişiklikle yakalanan kişi veya sanık
soruşturmanın her hal ve derecesinde bir veya birden fazla Müdafii'nin hukuki
yardımından faydalanabilir hükmü ve yakalanan kişi ve sanık Müdafii seçebilecek
durumda olmadığını beyan ederse talebi halinde, eğer yakalanan kişi veya sanık
18 yaşını bitirmemiş yahut sağır veya dilsiz veya kendini savunamayacak kadar
malul olur ise talebi aranmadan Baro tarafından kendisine bir müdafii tayin edilir
hükmü ile Müdafii tayin yetkisi Baroya verilmişti.
Şanlıurfa Barosu, yasanın Baroya verdiği bu
yetkiyi daha hızlı ve sağlıklı kullanmak amacı ile bünyesinde CMUK Uygulama
Servisi’ni oluşturmuştu.
01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren yeni Ceza
Muhakemesi Kanunu (CMK) gereğince; Şüpheli veya sanığın 18 yaşı doldurmamış ya
da sağır veya dilsiz veya kendisini savunamayacak derede malul olması ve bir
müdafii de bulunmazsa (m.150/2), Üst sınırı en az beş yıl hapis cezasını
gerektiren suçların soruşturma ve kovuşturma aşamalarında (m.150/3), Gözaltına
alınan yakalananın Sulh Ceza Hâkimliğindeki sorgusunda (m.91/6), Şüpheli veya
sanık hakkında tutuklama istenildiğinde taktirde (m.101/3), Şüpheli veya sanık
hakkında tutukluluk süresinin uzatılması istenmesi halinde (m.102/3), CMK
151/3-4 uyarınca tutuklu veya hükümlünün seçilen veya atanan müdafisinin
görevden yasaklanması halinde (m.151/5), Davranışları nedeniyle, hazır
bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı
anlaşılan sanığın duruşma salonundan çıkarılması ve bir müdafii bulunmaması
halinde (m.204), Kaçak sanık hakkında duruşma yapılabilen hallerde (m.247/4),
Şüpheli veya sanığın gözlem altına alınmasına karar verilmeden önce (m.74/2),
Cumhuriyet savcısı tarafından seri muhakeme usulünün uygulanmasının şüpheliye
teklif edilmesi ve şüphelinin seri muhakeme usulünü kabulu ile ilgili
olarak mahkeme huzurunda dinlenmesi esnasında (m.250) istem aranmaksızın,
müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederek müdafi talebinde bulunan
şüpheli veya sanığın istemi halinde (m.150/1), Soruşturma evresinde ifadeyi
alan merciin veya sorguyu yapan hakimin, kovuşturma evresinde mahkemenin talebi
üzerine, Baro tarafından CMK Uygulama Servisince müdafi görevlendirmesi
yapılmaktadır.(m.156/1)
Aynı zamanda 18 yaşını doldurmamış, sağır veya
dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malul olan ve bir vekilde
bulunmayan mağdur, şikayetçi, suçtan zarar gören ve katılanlara (m.234/2,
m.239/2) istem aranmaksızın, cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan
fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda vekili yok ise istem halinde
(m.234/1a)3, 234/1b)5, 239/1) Soruşturma evresinde ifadeyi alan merciin veya
sorguyu yapan hakimin, kovuşturma evresinde mahkemenin talebi üzerine Baro
tarafından CMK Uygulama Servisince vekil görevlendirmesi yapılmaktadır.(m.156/1)
CMK Uygulama Servisi 24 saat açık olup, karakol,
savcılık ve mahkemelerden gelen avukat taleplerini karşılamaktadır. CMK
Uygulama Servisi zaman içinde değişen şartlara ayak uydurmuş ve uygulamada yer
alan avukatların özverili çalışması ile yalnız gelen taleplere avukat
göndermekle kalmayıp yapılan hukuka aykırı işlemleri izlemek ve bunlarla
mücadele etmek konusunda da çalışmalar yapmıştır. Bu arada CMK Uygulama
Servisine başvurarak zorunlu müdafi/vekil olarak görev almak isteyen avukatlar
ile uygulamada halen görev alan avukatlar için meslek içi eğitim çalışmaları
yapılarak gelişmeler karşısında sürekli güncel kalmaları desteklenmeye
çalışılmaktadır.
Uygulamada soruşturma aşamasında sıkça rastlanan
hukuka aykırı işlemlerin (gözaltı süresinin aşılması, işkence ve kötü muamele
v.s.) önüne geçebilmek, Mağdurların mağduriyetinin bir an önce giderilmesini
sağlamak amacı ile servise gelen talepler hızla değerlendirilmekte ve en kısa
süre içinde şüpheli/sanık veya mağdur/şikayetçilerin bulunduğu yere ulaşarak
hukuki yardımda bulunmaktadırlar.